VIDEO NOW VOL. 1 Jacek Malinowski, 11 maja 18:00 Centrum Sztuki Filmowej Silesia 

 

Projekt przeglądu polskiej sztuki video odpowiada na rosnące zapotrzebowanie odbiorców sztuki związane z chęcią skodyfikowania, przybliżenia najwartościowszych zjawisk związanych z video-artem oraz z niemożnością dostatecznego dostępu do tego medium. Prezentacja retrospektywnych bloków filmów w ramach jednego pokazu-spotkania z artystą ma swój rytm i spójność, pomimo braku wystawowego kontekstu. Idea tego przeglądu opiera się na próbie dotarcia do reprezentatywnych prac wybranych artystów, ich późniejszej selekcji, pokazania jak najszerszego spectrum działalności, z uwzględnieniem najnowszych prac. Projekt ten ma charakter poznawczo-badawczy. Pragniemy pokazać różne konwencje, techniki i strategie stosowane w sztuce video, od eksperymentów formalnych, przez sztukę krytyczną, paradokument, manipulację czy symulacje rzeczywistości. 

 

Pierwsza odsłona przeglądu Video Now miała miejsce 11 maja 2007 roku, była retrospektywą dokonań Jacka Malinowskiego, artysty związanego z warszawską "Kowalnią", znanego szczególnie z filmu "Halfawomen" (Półkobieta) z 2002 roku pokazanego i zakupionego do kolekcji przez galerię Zachęta. W ramach przeglądu zaprezentował on swoją najnowszą prace zatytułowaną "Celebracja Erwina Koloczka". Kolejne etapy projektu to comiesięczne pokazy artystów posiadających znaczący dorobek w zakresie sztuki video: 14 czerwca 2007 roku odbył sie pokaz i spotkanie z Alicją Żebrowską, projekcja kilkunastu najciekawszych filmów z dorobku artystki m.in. Grzechu pierworodnego, Corse, Infiltronu, Czy możesz wziąc to o ręki, Złota gałąź. 

 

Kolejna odsłona 4 października 2007 była przeglądem młodej sceny video, udział wzięli Rahim Blak, "braciom z kosowa", "Święty obraz KAABA" oraz Rahim Blak buduje światynie AL-FAN w Krakowie, Anna Orlikowska, "Filmy o robakach" I - IV, Janek Simon "Odlot", Karolina Kowalska "self service", Norman Leto, "Portrety", "poduszka powietrzna". 8 listopada 2007 odbyła się prezentacja prac video dwojga krakowskich artystów: Grzegorza Sztwiertni poprzedzona spotkaniem z artystą oraz Marty Deskur. Można było się zapoznać z następującymi filmami: Grzegorz Sztwiertnia, "Przyjemność tekstu (według Rolanda Barthesa)", 2007 oraz, "Action painting", 2001/2002, Marta Deskur: Klara i Piko, 1998, Welon to moje włosy, 1999, Marta Deskur: Fanshon, 2003, Granica, 2005, Maria Magdalena, 2005

 

11 grudnia 2007 odbędzie się pokaz Katarzyny Kozyry, filmy z projektu „W sztuce marzenia stają się rzeczywistością”, przed projekcja spotkanie z Grzegorzem Pitułejem (Maestro)

W kolejnych miesiącach planowany jest pokaz video Konrada Kuzyszyna. Zaprezentujemy także najbardziej aktualne dokonania studentów krakowskiej ASP, związanych z interdyscyplinarną pracownią Grzegorza Sztwiertni. 

 

10 stycznia 2008 odbędzie się pokaz filmów Wojtka Doroszuka : "the dissection theatre", "sumela restaurant, "el dorado", "picnik"; Rafała Bujnowskiego: "malowanie-wyplatanie"; Anny Okrasko: "S 21", "choppers". Po projekcji spotkanie z Wojtkiem Doroszukiem. 

 

Jednym z elementów przeglądu będzie polska premiera amerykańskiej produkcji "8 bit" filmu o sztuce tworzonej na komputerach, który pokazywany był w październiku 2006 na przeglądzie w Museum of Modern Art w Nowym Jorku. 

 

Przegląd Video Now nie aspiruje do globalnego oglądu polskiej sceny video, jest z zasady subiektywną propozycją, nie proponujemy ujęcia historycznego, chcemy pokazać interesujące wątki, możliwości nowych mediów oraz wskazać na ciągły rozwój tego sposobu komunikacji z widzem. 

 

 

 

VIDEO NOW VOL. 2 Alicja Żebrowska, 14 czerwca, Centrum Sztuki Filmowej Silesia 

Alicja Żebrowska, artystka "opętana" wyobraźnią w jej przed - ontologicznym wymiarze, poszukuje przedefiniowania przestrzeni kobiecej subiektywności. Lichtenberg Ettinger określała to przedefiniowanie jako macierz przestrzeni "Ja i nie - Ja" . Ta macierz jest kobiecą przestrzenią nieświadomości jednoczesnych współ - pojawień i współ - zaników w obszarze Ja i nie-Ja, który nie jest ani wcielony ani odrzucony. Więzi między licznymi sprzężonymi, cząstkowymi podmiotami współ - powstającymi w różnicowaniu w więzi - bez - kojarzenia i ich powiązaniami z ich hybrydycznym przedmiotem produkują/przenikają "kobietę", która nie jest ograniczona przez kształty swojego jednego - ciała jego wewnętrzno - zewnętrzno polarnością, i wskazując na różnicę seksualną opartą na sieci powiązań, a nie na istocie negacji . Żebrowski próbuje wyobrazić te utopie "Ja i nie - Ja". Stara się powrócić do zapomnianej metafizycznej i zmysłowej interpretacji symbolu eksplorując "mozaikę kobiecości i męskości" w naszym bycie, negocjując jej istnienie w stosunku do przyjętych norm kulturowych. W pracy wideo Regresja Żebrowska śledzi stłumione Ja, inwazje systemów i ich polityk w prywatne (nieświadome) przestrzenie, w macierz. 

 

Regresja (1997 - 2002) wideo (15 min) 

 

W Regresji Żebrowska proponuje sen o rzeczywistości jako nową (teoretyczną) podwalinę pod ustanowiony porządek tego, co jest przedstawiane i rozumiane jako kobieca podmiotowość. Chce mówić o wyobraźni jako o formie doświadczenia, o wyobraźni postrzeganej jako zdolność do tworzenia obrazów nieobecnych lub nieistniejących przestrzeni, poprzez fantazję, i w rzeczy samej, proces artystyczny. Żebrowska przyjmuje tutaj postawę pokazywania siebie, przechodzenia "poza" w celu zobaczenia czy coś może się tam kryć, coś, co mogłoby być zobaczone, ale nie jest. Jak? Poprzez regresję do (nie)zmienionego Ja. 

 

Regresja jest formą hipnozy wywodzącą się ze wschodnich tradycji duchowych (odnosi się również do niej jako forma reinkarnacji); jest quasi - psychoanalitycznym seansem opartym na nieskonkretyzowanym i niezdefiniowanym zadawaniu pytań. Hipnoza tworzy wzmożony stan świadomości, w którym podmiot ma w pewnym sensie nieograniczony dostęp do wspomnień i może zobaczyć "kolektywny przekaz nieświadomości". Ale czy marzenia senne lub regresja jest procesem tworzenia sztuki? Tutaj rozpoczyna się "utopijna" podróż do nieświadomości, która jest słowami Żebrowskiej: "najważniejszym regulatorem i przewodnikiem naszego życia, jeśli nie możemy usłyszeć jej głosu, jej impulsów, stajemy się dla siebie barbarzyńcami" . Żebrowska wykorzystuje hipnozę jako narzędzie do tworzenia sztuki.

 

Eksperymenty wywołujące czasowe zmiany w umyśle, takie jak hipnoza, gdzie artysta sam staje się przedmiotem eksperymentu, były badane w sztuce wideo od dłuższego czasu (np. Jane i Louise Wilson Routes 1 and 9 North (1994); Matt Mullican Pattern/SPA/Lecture (1998)). Regresja rozwija się wokół narracji, streszczenia pięciogodzinnego seansu hipnotycznego Żebrowskiej, nie w estetycznym, poetyckim sensie, lecz jako otwarty, pozbawiony podsumowania dokument refleksji artystki o jej podróży do swego wnętrza. Film jest kluczem do otwarcia wyobraźni widza, a jego najważniejszą częścią jest narracja (melodia i ton głosu poddanego hipnozie). Film zaczyna się od ujęcia windy. Kamera znajduje się w windzie, ktoś jedzie do góry, mijając piętra jedno za drugim. Gdy podróż do nieświadomości się zaczyna tło zanika, wszystko staje się niebieskie, zimne i nieruchome. Winda się zatrzymuje, ktoś wychodzi.

 

Na zewnątrz znajduje się długi korytarz, z jego końca dochodzi światło. Idąc, podróżnik jest obserwowany; widzimy pojawiające się wokół spojrzenia. Światło się zbliża, jest wejściem do statku kosmicznego, lub kosmodromu. Statek, przypominający starożytną piramidę z kulistym wnętrzem, jest zrobiony z metalu i przezroczystego szkła. Podróżnik jest uwięziony. Zamykanie wewnątrz stymuluje wrażenia spoza ciała. Obrazy pływania poza fizycznym ciałem, zawieszonym w zewnętrznej przestrzeni pojawiają się na ekranie. Narracja skupia się na tym wrażeniu. Dowiadujemy się, że ciało dematerializuje się i ze Ja rozpuszcza się w eterze. Widzimy jak ciało pływa. Sądzę, że jest to wizualizacja utopijno - zmysłowego, jednak bezpłciowego ciała. Innymi słowy, wizualizacja ciała, które nie istnieje, lub które może istnieć jedynie na poziomie wyobrażenia, które jest utworzone jako przestrzeń utopijnej realizacji. Jest to ciało zanurzone w doświadczeniu. Ale to doświadczenie jest niezidentyfikowane, jest przekazane za pomocą aluzji i, w konsekwencji, społeczność ciała jest też usunięta z obrazu. Żebrowska podważa niemożliwość spotkania się ze sobą samym. Tak jak w filmach science - fiction, poprzez podróż w czasie, podróżnik cofa się w czasie i poza czas, spotykając Ja i innego, różne rozłączne, lecz powiązane części tożsamości. Płaszcz - statek kosmiczny (przejęty z wcześniejszej pracy Onone: Autonecrophagos (1995 - 1999)), podobnie jak Mariany Abramowicz Shoes for Deparature (1995), jest symbolicznym sposobem na podróż do innych, zewnętrznych przestrzeni. Płaszcz pozwala nam wkroczyć do przestrzeni kontemplacji.

 

Przywdziawszy czarny płaszcz - statek tożsamość podróżuje w galaktykach, obserwując fizyczne ja i świat z góry (zob. Obraz 3); obraz natury z odległymi zielonymi lasami i górami (Obraz 4). Widz jest przeniesiony do stanu (nie)zmienionego, do nieświadomości. W tej utopijnej przestrzeni, na tle błyskających różowo - czerwonych świateł i migających żółtych gwiazd, podróżnik zjawia się w czarnym płaszczu jako przemieniony angdrogyn (Obraz 3). Płaszcz - statek staje się symulantem dla wyobraźni i wizjonerskich przeżyć, tak jak w Odmiennych Stanach Świadomości Kena Russell'a, gdzie Jessup Hurt stara się uwolnić tajemnice ludzkiego pochodzenia cofając się pod wpływem psychaktywnych narkotyków do kolektywnego przekazu nieświadomości. Podróżnik znajduje się w odizolowanym pojemniku (pokazanym symbolicznie jako czarny płaszcz), jest zamknięty w całkowitej ciemności. Ego jest zawieszone. Doświadczenia z - poza - ciała są wyobrażonia latania na tle gwieździstego nieba. Podróżnik jest bez lęku zawieszony w milczących przestrzeniach. Niewiele się dzieje, poza migającymi i świecącymi światłami. Podróżnik, w tym niezmienionym stanie, spotyka się z obecnością innych (inne formy inteligencji lub wiedzy). Dowiadujemy się z narracji, że inni coś robią, patrzą w ekran. Obrazy zaciemnionego, kinowego wnętrza z zielonymi i fioletowymi neonami o kształtach ekranu na środkowej ścianie, z migotającymi obrazami nieba i bąbelków powietrza. Inni zajęci są patrzeniem w ekran.

 

Co się dzieje z podróżnikiem? Podróżnik, umieszczony w klinice lub w laboratorium spotyka archaiczną pamięć, w znaczeniu Ettinger Lichtenberg spotyka archetypy Jungowskie (np. wyobrażenie dziecka). Wszystko jest czyste i nowe. Narracja skupia się na doświadczeniu euforii i radości życia, odczuwanych w tej przestrzeni przez podróżnika. Pozytywna energia tego idyllicznego świta jest wizualizowana pulsującym światłem i euforycznym głosem narracji. Podróżnik, zaskoczony dostatkiem dobra, zaczyna zastanawiać się nad brakiem zła. Jak tylko podróżnik zapytuje o zło, energia zmienia się, obrazy stają się zaburzone, o kanciastych kształtach, jak mozaiki połamanych szkiełek z ostrymi bokami. Znowu podróżnik jest otoczony przez nieprzyjazne spojrzenia. Jakby przez kwestionowanie dobra, powstało zło. W konsekwencji podróżnik jest wydalony z tej przestrzeni, z tego niezmienionego stanu. Podróż w nieświadomości się kończy. Podróżnik opuszcza pojazd kosmiczny (zdejmując czarny płaszcz). Film kończy się widokiem podróżnika idącego tunelem (korytarzem biurowym), w kierunku odległego światła. Nie jest sam, lecz towarzyszy mu cień, jego sobowtór, biała, świecąca postać ludzka. Jest to spotkanie Ja i nie - Ja. Cień po trochu przenika ciało podróżnika i schodzi na bok. Powrót na ziemię jest podkreślony obrazami kulturowych religijnych symboli (np. krucyfiks) (zob. Obrazy 13 - 14). Są to kulturowe przenikania przestrzeni macierzowych; ślady kontaktu z naszymi archaicznymi momentami, które tworzą kobiecą nieświadomość (pre - natalne tworzenie się ego). W Regresji artystka wraca do początku, pisze list do siebie samej i przez sztukę przekazuje swoje spostrzeżenia i przemyślenia widzowi. Powraca, po długiej wędrówce, do początku, ale doświadcza rzeczywistość z innej perspektywy (jednocześnie podróżnika i innego). 

 

Dla Żebrowskiej jest ważne, aby po powrocie z podróży kosmicznej twórczo wykorzystać nabyte przemyślenia, aby kontynuować przedsięwzięcie artystyczne przenikania horyzontów wyobraźni, zarówno jaśniejszych i mroczniejszych stron. Powracające ego musi wpisać się ponownie w byt, a poprzez to musi utworzyć pewien rodzaj pamięci, doświadczenia sennego .Ten proces jest wizualizowany w ostatniej scenie filmu, w spotkaniu z przewodnikiem, z towarzyszącym cieniem. Parafrazując Rosalind Krauss nie można obejrzeć tego dzieła nie odbierając narzucającego się wniosku o stosunku między artystką a jej sobowtórem jako związku pierwotnego narcyzmu, lub jako stosuneku ciała do jego ograniczonego (podzielonego) obrazu. "Wideo jest procesem, który pozwala tym dwóm czynnikom (Ja i inny/obraz) na spojenie się". Narcyzm, innymi słowy, budujący psychologiczny warunek estetyki wideo staje się tu prawdziwym medium utopii, która, w efekcie jest fantazją. 

 

Efekty wizualizacji w Regresji zapraszają widza, aby przeszedł w stan transu (symboliczne i retoryczne animacyjne urządzenia, sekwencje w zwolnionym tempie, kolaże ujęć science - fiction i obrazy z efektami plazmy, obrazy przestrzeni kosmicznej i statków kosmicznych). Poczucie zadziwienia jest wzmacniane w widzu kalejdoskopem kolorów, przypominającym Dreammachine (1960) Briona Łysina i Iana Samerville'a. Niebieskie okręgi, żółte i różowo - czerwone światła wzmacniają medytacyjny trans w widzu. Te barwy przypominają również kontemplacyjną, spokojną estetykę Z Gustawa Metzgera (1965 - 1998) Liquid Crystal Projectons i efekty świetlne z Susan Hiller (1987) Magic Lantern . Na takim tle artystka przenika losy starożytnych (minionych) światów i ich mądrość o życiu pośmiertnym, jak i symbolikę Chrześcijańską (obrazy krucyfiksu). Można by argumentować, że duchowe i religijne kształtowanie Żebrowskiej odgrywają rolę przy wyborze obrazów (np. obraz kobiety w czerwonym Sari). Praca zaprasza do refleksji nad wyobrażeniowym uwodzeniem, nad tym, jak nasze społecznie skonstruowane nieświadomości więżą i absorbują nasze pragnienia.  Widz wchodzi do (nie)zmienionych stanów, pustych przestrzeni, gdzie możemy przedefiniować doświadczenia, dokonać transformacji doświadczenia. Jednak wizje niebios, które widz doświadcza są fragmentaryczne. 

 

Umieszczanie Regresji w kontekście innych prac.

 

Wideo Regresja odtwarza inno - światowość wcześniejszych prac Żebrowskiej, w szczególności instalacji Onone (1995 - 1999) i ich przytłaczające przestrzenie, być może pochodzące z dziecięcej fantazji , swoistych dla pewnego rodzaju z - poza - ciała przeżyć. Podobnie jak w opowiadaniu Borges'a Circular Ruins , gdzie magik chciał marzyć o byciu człowiekiem, człowiekiem Onone artystka przywołuje mit androgynii z Symposium Platona . Poprzez narrację, tak jak magik, który "chciał marzyć siebie z nieskalaną spójnością i wpoić siebie w rzeczywistość. z początku jego sny były chaotyczne, trochę później ich natura stała się dialektyczna", ktoś śni cudzy sen, rozgrywa cudzą fantazję. Serie groteskowych fotografii anorogenicznego stworu odzwierciedlają mityczną formę samo - zaspokojonego, samo - wystarczalnego i czysto "futurystycznego" anioła. Żebrowska transcenduje granice ciała, w którym jesteśmy "zamknięci", dwu - polarnych, edypowych płci. Istota androgyniczna nie jest rzeczywista, lecz jest tworem medium, stworzona z nutą ironii w estetyce tableau vivantes.

 

Na przykład w Hipnozie (jeden z tematów składających się na instalację Onone ) na tle srebrnej folii nagi Androgen rodzi (staje się hybrydą). Dwa szklane obiekty wiszą nad jego głową (falliczne obiekty fantazji). Po lewej, na słabo oświetlonym fotelu, siedzi mężczyzna (hipnotysta). Tak jak we śnie czy w transie, ciało staje się metaforą . Eksploracje fantazji androgyna, podobnie jak w Regresji , zapraszają widza do inwigilowania własnej wyobraźni i jej granic. We śnie, Onone w intergalaktycznej podróży, w poszukiwaniu innych wymiarów, jest 'napędzane' przez promienie kosmiczne i siłę własnej podświadomości, własną śmierć. Androgen przenika przez przestrzeń kosmiczną do innych stanów (instalacja Autonecrophagos ). Tak jak w przypadku reinkarnacji, Onone nie umiera, lecz jest przeniesiona do innej formy bycia, i "zjada" własną śmierć. "Małe śmierci" były też badane we wcześniejszych pracach Żebrowskiej, na przykład w To Stone (1993). W zamkniętym kamiennym sarkofagu artystka jest "pogrzebana", i zamieniona w skamielinę, w kamień poprzez symboliczną transformację powrotem do nieorganicznego materiału, do Freudowskiego stanu niematerialnego, podobnie jak brazylijska artystka Lygia Clark Baba Antropofagia (1973). W performensie Lygii Clark ciało kobiety było stopniowo pokrywane oślinionymi włóknami bawełnianymi, wyciąganymi z ust tych, co ją otaczali.

 

O Baba Antropofagia Lygia Clark powiedziała, że "nowa wewnętrzna Ja powstała z zewnątrz" . Inna praca Żebrowskiej, która śledzi stłumione Ja, inwazję systemów i ich polityk w prywatne (nieświadome) przestrzenie jest wideo Monitoring (2000). Żebrowska przeciwstawia pasywność społecznego i prywatne poprzez podzielone ekrany (definicja naszej egzystencji w terminach "dużego innego", korporacji). Wideo jest syntezą materiału filmowego z biura (wnętrze biura firmy wydawniczej i firmy internetowej, sfilmowane zarówno małymi kamerami ręcznymi i kamerami ukrytymi) przeciwstawionego ujęciami ciała artystki, filmowanego w jej domu. Artystka prezentuje tu wizualizacje tego, jak "przyswajamy" naszą pasywności w kontekście pracy, w sensie nudy; Ja jest odizolowane od rzeczywistości (menadżer obracający się bezczynnie w fotelu biurowym). Wydaje się, że jedynie bezpośrednia interwencja bólu jest znajdywana poprzez drogę do intensywnego odbierania przyjemności. W Monitoring obserwujemy specyficzny rodzaj reżimu, utopię przezwyciężania przeciwności pomiędzy wyalienowanym światem korporacji, gdzie istnieje się tylko by zarabiać pieniądze, a prywatnymi, przypominającymi hobby przyjemnościami, do których dąży się na zewnątrz, często samotnie, poza ekranami komputerów (obrazy auto - erotyzmu, poprzez które ustala się więź pomiędzy fantazją a nieświadomością). Jest to refleksja nad polarnością ludzkiego bytu (obraz okablowanej waginy), i poprzez to niemożliwości pogodzenia społecznego (skodyfikowanego) i prywatnego (nieświadomego i "dysfunkcjonalnego") aspektu naszego bytu. Reasumując, Alicja Żebrowska głównie dokonuje eksploracji kolektywnego przekazu, czerpiąc z doświadczeń codziennych, które definiuje racjonalną eksplorację i z tych, które są marginalizowane i/lub uważane za przesądy, halucynacje, lub patologiczne odchylenia, i które zostały wytłumaczone w przeszłości jako ekstatyczne wizje świętych. Te kolektywne przekazy tworzą część współczesnej kultury i mówią o nie zatwierdzonych ale ważnych społecznych lękach i pragnieniach ( w szczególnosci o nie zatwierdzonych przestrzeniach kobiecości).

 

 

 

TOP